Urnietako Altuna sagardotegiak botilaratuta dauka jada bere sagastiko sagarrekin egindako lehen Euskal Sagardoa Jatorri Deiturako sagardoa. Uztailaren 2an, asteazkenarekin, aurkeztu zuen etxeak, bere instalazioetan egindako ekitaldi batean. 2024ko uztako sagardoa da, eta sagardotegiaren arabera, familiaren tradizioa eta sagardoaren aldeko etorkizuneko apustua uztartzetik sortu da proiektua.

Lau belaunaldi Galarragan

Galarragan, familiaren baserrian, Lategi auzoan, beti egin izan da sagardoa. Xabier Altunaren birraitona-birramonek ere egiten zuten, baina etxeko kontsumorako bakarrik. Ekoizpen profesionalerako urratsa aitona-amonek eman zuten, Joxek eta Milagrosek, eta haiek sortu zuten Altuna Sagardoa marka. Gurasoek, Santiagok eta Mari Carmenek, negozioari eutsi diote eta erreleboa prestatu dute: gaur egun Xabier da, haiekin batera, sagardotegia daramana, eta laugarren belaunaldia dago mende bat baino gehiagoko baserriaren buru. Etxeak bere blogean dioenez, 1904an hasi zen sagardoa egiten.

Belaunaldi aldaketak eguneratu egin ditu sagastiaren zaintza eta sagardogintza, gurasoengandik eta aitona-amonengandik ikasitakoa galdu gabe. Familiaren ustez, Jatorri Deitura eta tokiko sagarra dira etxearen etorkizunaren ardatza.

Hiru hektarea eta lau barietate

Altunatarrek hiru hektarea inguru sagarrondo dituzte baserriaren inguruan, eta datozen urteetan gehiago landatzeko asmoa dute. Lau barietate nagusitzen dira sagastian: Urtebi Handi, Urtebi Txiki, Moko eta Goikoetxe. Horiekin, eta beste bertako sagar batzuekin, osatu da etxearen Jatorri Deiturako lehen sagardo hau.

Altuna txotx denboraldian irekitzen da, bazkari eta afarietarako. Urteko gainerako hilabeteetan sagardo botilaratua saltzen du baserrian bertan eta eskualdeko dendetan, tabernetan eta elkarteetan, eta online salmenta ere gehitu du, etxera bidalita.

Etxea ez da salbuespena herrian. Urnietak hainbat tolare baserri izan zituen, XV. eta XVI. mendeetan eraiki ziren dolare-etxe handiak, sagardoaren kontsumoa indartsu hazi zenean. Gaur egun sei sagar ekoizle ditu Euskal Sagardoa Jatorri Deituraren barruan, eta guztira 26 hektarea sagasti dituzte.

Iturriak

  • Noticias de Gipuzkoa, N.G.: «La sidrería Altuna presenta una sidra con cosecha propia», 2025eko uztailaren 2a. Etxeko sagarrarekin egindako Jatorri Deiturako lehen sagardoaren aurkezpena, sagardotegian egindako ekitaldia, mende bat baino gehiagoko baserria eta laugarren belaunaldia.
  • El Diario Vasco, María Cortés: «Altuna, en la selecta lista de la Denominación de Origen Euskal Sagardoa», 2025eko uztailaren 12a. Sagardoetxearen hemerotekan irakurria. Galarraga baserria, familiaren historia, hektareak, barietateak, salmenta eta Urnietako datuak.
  • Altuna Sagardotegia, Xabier Altuna: «Historia eta sorrera», 2011ko apirilaren 13a. Sagardotegiaren bloga: 1904tik sagardoa egiten, Galarraga baserria Lategi auzoan.